Jakimowicz Mieczysław (1881–1917), malarz, miniaturzysta i grafik. Jedyny syn Michała, ur. w maju w Warszawie; tutaj uczył się w II Gimnazjum i przez dwa lata pobierał lekcje rysunku w szkole Badowskiego. W l. 1900–1 i pierwsze półrocze 1901/2 uczęszczał do krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, zapisany m. in. z K. Fryczem i K. Brandlem do klasy J. Unierzyskiego. Są to jedyne systematycznie odbyte studia, które miały mu przynieść dwukrotną nagrodę za kompozycję. W r. 1901 okresowo przebywał we Florencji, ale już w r. 1902/3 zapisał się znowu do uczelni krakowskiej (klasa J. Mehoffera), do której jednak uczęszczał tylko sporadycznie; tak było i w l. 1903–5 (klasa T. Axentowicza) i jeszcze w 1907/8. Od r. 1902 brał J. udział w wystawach, w r. 1904 uzyskał na konkursie w Tow. Zachęty Sztuk Pięknych (TZSP) nagrodę za kompozycję Ręce. W r. 1905 wraz z L. Gottliebem (z którego siostrą Jadwigą w t. r. się ożenił), T. Niesiołowskim, V. Hofmanem i J. Rembowskim, zawiązał «Grupe Pieciu»; wystawiał z nią też W. Wojtkiewicz. Wystawy «Grupy» lepiej przyjęte były w Austrii i Niemczech niż w Polsce. Na przełomie 1907/8 przeniósł się J. do Paryża i pozostał tam do r. 1912. Paromiesięczne okresy letnie spędzał w Sables d’Olonne i Yport koło Hawru, wiosnę 1912 – powalony rozwijającą się gruźlicą – w Arcachon. W l. 1909 i 1910 korzystał ze stypendium Czartoryskich, które zawdzięczał zabiegom swego wuja i opiekuna, W. S. Reymonta, i serdecznie zaprzyjaźnionej O. Boznańskiej oraz gorącemu poparciu J. Malczewskiego. W r. 1910 francuskie Min. Oświaty zakupiło dla Muz. Luksemburskiego jego obraz Dziwne oczy. W r. 1911 obrano J-a przewodniczącym sekcji plastycznej Pol. Tow. Literacko-Artystycznego. Latem 1912 r. wrócił do kraju; przez pół roku przebywał w Jaśle, snując projekty założenia własnej szkoły we Lwowie lub uzyskania katedry grafiki w Warszawie. Choroba zmusiła go jednak do zainstalowania się w Zakopanem. Najbliższego przyjaciela znalazł tu w K. Makuszyńskim. Zmarł J. 26 VII 1917 r. w Zakopanem i został pochowany na miejscowym cmentarzu. Serdecznym wspomnieniem pożegnał go S. Żeromski. Artysta pozostawił córkę Zofię, nauczycielkę gimnazjalną języka francuskiego, zamężną za Ignacym Bujakiem, działaczem sportowym i turystycznym, uczestnikiem powstania warszawskiego 1944 r.

W swych pracach stosował J. przede wszystkim efekty czerni i szarych zamgleń, rysował więcej niż malował (kredą, tuszem, gwaszem), płasko rozwiązując kompozycje, na ogół figuralne. Kształty stylizował w duchu secesji (podkreślano związki z Klimtem); nadawał scenom symboliczne znaczenie, potęgował nastroje tajemniczości, tragedii czy apatii. (Żeromskiemu ta aura nasuwała skojarzenie ze światem E. A. Poe i Dostojewskiego). Podkreślały to jeszcze tytuły, z reguły literackie (Wspomnienie, Ostatni błysk, Preludium, Samotny, cykl Jaźń, Prolog, Życie jak kwiat, Chory portret i in.). J. rysował też portrety: L. Gottlieba (1907), Boznańskiej (1908), Reymonta (1909), własny i żony – później również miniatury. Jako grafik debiutował pod pseud. W. Limbowicz w r. 1905 nagrodzonym projektem na plakat fabryki Elektra. Po r. 1908 uprawiał techniki metalowe (akwatintowy autoportret z r. 1912, egzemplarz w Muz. Narod. w W., oraz tamże Pocałunek). Większe zespoły prac eksponował w TZSP w Warszawie w l. 1904 i 1907, w salonie Schultego w Berlinie w r. 1907, w salonie Piska w Wiedniu w 1908, w Krakowie, Lwowie i Poznaniu. Dwa obrazy J-a posiada dr Goldschlag w Sidney.

Portret J-a malowany przez Boznańską w r. 1909 (zaginiony, reprod. w Katalogu Wystawy Sztuki Współczesnej, Lw. 1913; Boznańska miała artystę malować dwukrotnie); Trawestowane autoportrety w licznych kompozycjach J-a, m. in. Rybak (reprod. „Tyg. Ilustr.” 1910 II s. 701, tamże na s. 704 fot.); Fot. artysty z córką: Miejska B. Publ. w Bydgoszczy, nr 648–1812; Fot. u Ignacego Bujaka w Zakopanem; – Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice biograficzne, Red. E. Fryś-Pietraszkowa, A. Kowalska-Lewicka, A. Spiss, Kr. 2002 I 22; Grajewski, Bibliografia ilustracji; Swieykowski, Pam. Tow. Przyj. Sztuk Pięknych; Katalogi wystaw: 7. Wystawa TAP „Sztuka”, Kr. 1903; Wystawa jubileuszowa TPSP, Kr. 1904; 6, 7, 8, 9 i 11 nieustająca wystawa sztuk pięknych, Kr. 1904; 26 Ausstellung. Wien Secession 1906; Salon d’Automne, Paris 1908; Salon TZSP, W. 1909, 1911/12, 1913; Salon 1909, Paris Soc. Nat. d. B.-A.; toż 1910; L’exposicio d’art polonés, Barcelone Gal. J. Dalman 1912; Wystawa Sztuki Współczesnej, Lw. 1913; Wystawa jubileuszowa TPSP, Kr. 1914; Salon wiosenny, Kr. 1914; Wystawa TPSP, Kr. 1916 II/III i VII/VIII; Buczkowski K., Przeorska-Exnerowa Z., Wystawa miniatur na tle wnętrz pałacu hr. Pusłowskich, Kr. 1939; – Niewiadomski E., Malarstwo polskie XIX i XX w., W. 1926 s. 333; Schroeder A., Śladem błękitnym, Lw. (1921) s. 97–9; – Żeromski S., Pisma, Kr. 1951 XXVI (poprzednio w „Elegiach” 1928 i „Roku Polskim” 1917 nr 9); – „Die Kunst” 1909 s. 400, 415; „Kur. Warsz.” 1910 nr z 14 IX; „Nasz Kraj” 1906 s. 22, 1907 s. 529, 577, 635, 647 i 651; „Neue Freie Presse” 1908 nr z 20 I, 1909 nr z 24 III; „Przegl. Poranny” 1917 nr z 5 VIII; „Rocz. Tow. Liter.-Artyst. w Paryżu” 1911 s. 97 i 128; „Spraw. Komitetu TZSP” 1904–1911; „Sztuki Piękne” 1931 s. 458, 1932 s. 215, 1934 s. 377; „Świat” 1907 nr 39 s. 5, nr 45 s. 6–7, 1908 nr 6 s. 7, 1909 nr 37 s. 5–6; „Tyg. Ilustr.” 1906 I 455–6, 1908 I 159–60, 1909 I 476, 1910 II 701, 703–4 (Zbierzchowski H.), 1055, 1917 II 567; – Arch. Akad. Sztuk Pięknych w Kr. (zakomunikowane przez Olgierda Zagórowskiego); B. Ossol.: rkp. 7463/I, 7535/II, 7536/II, 12992/II (korespondencja, m. in. 14 listów Boznańskiej i 58 Reymonta); B. Inst. Sztuki PAN w W.: rkp. 237; Listy O. Boznańskiej do Z. Albinowskiej-Minkiewicz, własność adresatki, Lwów (zakomunikowane przez G. S. Ostrowskiego); Rękopisy, wycinki, dokumenty u I. Bujaka w Zakopanem (zakomunikowane przez Juliusza Zborowskiego).

Andrzej Ryszkiewicz